Một đợt El Nino cực mạnh có thể hình thành trong năm 2026 đang khiến nhiều quốc gia châu Á – Thái Bình Dương bước vào trạng thái cảnh giác cao độ trước nguy cơ hạn hán kéo dài, thiếu nước nghiêm trọng, mất mùa diện rộng và áp lực lạm phát lương thực.
Theo Nikkei Asia ngày 30/5, các nhà khoa học khí hậu và cơ quan khí tượng quốc tế cảnh báo điều kiện đại dương hiện nay đang cho thấy khả năng xuất hiện một “siêu El Nino” với cường độ tương đương những hiện tượng thời tiết cực đoan hiếm gặp trong khoảng 150 năm qua.
Các mô hình dự báo cho thấy nhiệt độ bề mặt khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương có thể tăng vượt ngưỡng 2 độ C so với mức trung bình dài hạn – tiêu chí xác định El Nino ở cấp độ mạnh nhất. Trong vòng nửa thế kỷ qua, hiện tượng này chỉ xuất hiện bốn lần.Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) hiện đánh giá xác suất El Nino hình thành trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 lên tới 82%. Khả năng hiện tượng này đạt cấp độ “mạnh” hoặc “rất mạnh” vào tháng 9 khoảng 57%.
Tại Philippines, nỗi lo hạn hán đang bao trùm nhiều vùng nông nghiệp. Ở thị trấn Botolan, mùa gieo trồng lúa đã cận kề nhưng mưa theo mùa vẫn chưa xuất hiện như thường lệ. Nông dân địa phương cho biết tình trạng khô hạn hiện nay gợi nhớ đợt El Nino 2023 – 2024, thời điểm nhiều cánh đồng nứt nẻ và năng suất sụt giảm nghiêm trọng.
Ông Ronaldo Dilag, một nông dân trồng lúa tại khu vực, cho biết nếu El Nino quay trở lại với cường độ mạnh, sản lượng lúa năm nay có thể chỉ đạt khoảng một nửa so với bình thường.
Không chỉ Philippines, nhiều quốc gia khác trong khu vực cũng đang đối mặt nguy cơ tương tự. Tại Ấn Độ, cơ quan khí tượng nước này cảnh báo nắng nóng kéo dài trong tháng 6 có thể gây áp lực lớn lên sức khỏe cộng đồng, nguồn nước, nhu cầu điện năng và các dịch vụ thiết yếu.
Dự báo mới nhất cho thấy lượng mưa gió mùa từ tháng 6 đến tháng 9 tại Ấn Độ có thể thấp hơn khoảng 10% so với trung bình nhiều năm. Theo các chuyên gia, tác động của El Nino không chỉ nằm ở việc thiếu mưa mà còn ở nền nhiệt tăng cao kéo dài.
Bà Pranjul Bhandari, chuyên gia kinh tế của HSBC tại Ấn Độ, nhận định trong các năm El Nino, nhiệt độ thường tăng mạnh ngay cả khi lượng mưa không giảm sâu. Điều này khiến thiệt hại lan rộng từ rau quả sang các loại cây lương thực chủ lực như ngũ cốc, đậu, hạt có dầu và cả ngành chăn nuôi.
Bang Maharashtra – một trong những vùng nông nghiệp lớn nhất Ấn Độ – từng ghi nhận lượng mưa thiếu hụt tới 40% trong đợt El Nino năm 2015, khiến sản lượng cây trồng suy giảm nghiêm trọng và đẩy nhiều nông dân vào khó khăn tài chính.
Tác động của El Nino cũng lan sang lĩnh vực năng lượng và công nghiệp. Tại Malaysia, mực nước tại một số hồ chứa lớn đã giảm xuống dưới 10% dung tích thiết kế, làm dấy lên lo ngại về khả năng cung cấp nước cho thủy điện, sản xuất công nghiệp và các trung tâm dữ liệu AI vốn tiêu thụ lượng nước rất lớn để làm mát hệ thống.
Bà Jemilah Mahmood, Giám đốc Trung tâm Sức khỏe Hành tinh Sunway tại bang Selangor, cho rằng sự phát triển nhanh của ngành trung tâm dữ liệu có thể tạo ra áp lực cạnh tranh nguồn nước giữa doanh nghiệp và nhu cầu sinh hoạt của người dân nếu hạn hán kéo dài.
Trong khi đó, Indonesia và Malaysia tiếp tục đối mặt nguy cơ cháy rừng và ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại các khu vực đất than bùn trồng cọ dầu. Trong điều kiện khô hạn cực đoan, các đám cháy có thể âm ỉ dưới lòng đất và lan rộng trên quy mô lớn, tạo ra lớp khói mù bao phủ nhiều quốc gia Đông Nam Á.
Đợt cháy rừng năm 2015 tại Indonesia từng khiến khói mù lan khắp khu vực. Một nghiên cứu của Đại học Harvard và Đại học Columbia sau đó ước tính hơn 100.000 người tử vong sớm do ô nhiễm không khí liên quan đến các vụ cháy này.
Giới nghiên cứu cũng cảnh báo El Nino có thể gây tổn thất kinh tế toàn cầu lên tới hàng nghìn tỷ USD. Một nghiên cứu công bố năm 2023 của các nhà khoa học Mỹ ước tính hiện tượng El Nino giai đoạn 1997 – 1998 đã gây thiệt hại khoảng 5.700 tỷ USD cho kinh tế thế giới.
Trước nguy cơ El Nino cực mạnh quay trở lại, nhiều quốc gia châu Á đã bắt đầu triển khai các biện pháp ứng phó. Malaysia xây dựng phương án phân bổ và hạn chế sử dụng nước trong trường hợp hạn hán nghiêm trọng. Indonesia theo dõi sát mực nước ngầm tại các vùng đất than bùn và sẵn sàng triển khai biện pháp tạo mưa nhân tạo khi cần thiết. Ấn Độ meanwhile đang mở rộng hệ thống cấp nước và thúc đẩy phát triển các giống cây trồng chịu hạn.
Tuy nhiên, theo nhận định của nhiều chuyên gia khí hậu, nếu một đợt siêu El Nino thực sự hình thành trong nửa cuối năm 2026, những biện pháp hiện nay có thể chỉ giúp giảm nhẹ phần nào tác động, thay vì ngăn chặn hoàn toàn các hệ lụy đối với kinh tế, môi trường và an ninh lương thực khu vực.
Link bài viết gốc: https://moitruong.net.vn/el-nino-cuc-manh-phu-bong-chau-a-99855.html
